سه‌شنبه ۸ مهر ۱۳۹۹     |۲۳:۳۷
صفحه اصلی > چرخه مدیریت بهبود بهره‌وری در سازمان‌های تولیدی
print کد خبر:
چرخه مدیریت بهبود بهره‌وری در سازمان‌های تولیدی دکتر حسین ولی‌عیدی
چرخه مدیریت بهبود بهره‌وری در سازمان‌های تولیدی (تعداد بازدید : 161)

یکم خرداد هر سال به نام «روز ملی بهره‌وری و بهینه‌سازی مصرف» نام‌گذاری شده است. دلیل این نام‌گذاری تاکید بر این نکته است که آنچه در سازمان‌ها مزیت رقابتی ایجاد می‌کند، بهره‌وری به معنای بکارگیری و ترکیب موثر منابع موجود در سازمان است. بهبود اثربخش بهره‌وری همانند سایر مولفه‌ها و فرآیندهای نرم‌افزاری سازمانی از الزامات کار سازمانی است که در ذات و خمیرمایه بهره‌وری بهبود نهفته است و مشروعیت بهره‌وری در بهبود و اصلاح آن است. استقرار چرخه مدیریت بهبود بهره‌وری موجب می‌گردد که بهره‌وری به صورت یک فرآیند دائمی ارتقا یابد و مسیر بهره‌وری مشخص و بسترسازی‌های لازم صورت گیرد. 

چرخه مدیریت بهبود بهره‌وری فرآیندی است که طی آن بین مجموعه عوامل تولید بهترین ترکیب حاصل و متناسب با شرایط درون و برون سازمانی در بهره‌وری تغییراتی حاصل می‌گردد. چرخه مدیریت بهبود بهره‌وری را می‌توان به مراحل زیر خلاصه کرد:

مرحله اندازه‌گیری بهره‌وری: برای شناخت وضعیت موجود لازم است ابتدا نوع شاخص‌های مناسب اندازه‌گیری در هر زمینه و در سطوح سازمانی، بخشی و ملی مشخص و تعریف شوند و برای کمیت هریک از شاخص‌ها و جنبه‌های کیفی آنها در حد لازم هدفهای مربوط تعریف و مورد توافق قرار گیرند.

مرحله ارزیابی و تحلیل بهره‌وری: در این مرحله با تحلیل و ارزیابی شاخص‌های اندازه‌گیری بهره‌وری و تعیین نقاط قوت و ضعف آن، شرایط برای بهبود وضعیت موجود براساس چرخه بهره‌وری فراهم می‌شود. در تحلیل و ارزیابی فرهنگ بهره‌وری بسیاری از ریشه‌های عقب ماندگی بهره‌وری سازمان‌ها مشخص و می‌توان از دل تحلیلها به راهکارهای عملی نیز دست یافت.

برنامه‌ریزی بهبود بهره‌وری: اين مرحله كه به عنوان اساس چرخه شناخته مي شود شامل سازوکار طراحی مطلوب، فرهنگ‌سازی، عاطفی کردن بهبود بهره‌وری، ساختارسازی، اجرا و بازنگری می‌باشد.

در بعد فرهنگ‌سازی بیان این نکته اهمیت دارد که چرخه بهبود بهره‌وری در سازمان یک حرکت جمعی و سازمانی است که همه افراد سازمان در رده‌های مختلف لازم است درگیر آن شوند. بنابراین، فرهنگ‌سازی و تبدیل آن به صورت یک فرهنگ سازمانی کمک زیادی به استقرار و نهادینه شدن آن می‌کند. باآموزش و اطلاع رسانی می‌توان امکان پذیرش بهبود مستمر توسط کارکنان سازمان را فراهم ساخت.

چگونه چرخه مدیریت بهره‌وری را استقرار دهیم؟

برای استقرار چرخه مدیریت بهبود بهره‌وری راهکارهای مختلفی وجود دارد که به بعضی از آنها که در عمل تجربه شده در زیر اشاره می‌شود:

الف -نهادینه کردن بهره‌وری در اندیشه: زیربنای استقرار چرخه مدیریت بهبود بهره‌وری این است که کارکنان یک سازمان تولید فکر کنند. کمبود سازمان‌ها در مقوله بهره‌وری ، پول، تجهیزات، مواد و امکانات مادی نیست بلکه کمبود اصلی تولید فکر است. سازمان‌های موفق و بهره‌ور علاوه بر نظم بوروکراتیک، تدابیر خاصی برای استفاده از کلیه ظرفیتهای فکری و عملی کارکنان خود اتخاذ کرده اند. به طور کلی بهره‌وری در اندیشه با مکانیسم‌‌های زیر به استقرار چرخه بهبود مدیریت بهره‌وری کمک می‌کند: 

•نظام پیشنهادهای فکرآفرین
•نظامQC کارآفرین
•نظامTQM بهره‌ور
ب- نهادینه کردن صرفه‌جویی در کل سازمان: روشهای تجربه شده برای نهادینه کردن صرفه‌جویی در یکی از سازمان‌های بزرگ صنعتی را می‌توان به صورت زیر خلاصه کرد:

•ساختاری کردن صرفه‌جویی در مصرف انرژی از طریق دخیل کردن میزان مصرف در پاداش تولید
•برقراری رابطه بین خوب مصرف کردن و پاداش
•برقراری رابطه بین کیفیت استفاده از مواد و پاداش
•پرداخت مستقیم مبلغی از صرفه‌جویی‌های انجام شده انرژی به کارکنان
•تشویق کتبی کارکنانی که ستاره صرفه‌جویی هستند. 

پ-طراحی نظامهای بهره‌ور: برای استقرار چرخه مدیریت بهبود بهره‌وری در کنار کارهای فرهنگی و فرهنگ‌سازی باید ساختارهای مناسب و علمی طراحی و اجرا کرد. براین اساس، سازمان‌ها لازم است به فکر طراحی ساز و کارهای بهره‌ور باشند. به طور کلی دو نوع از ساختارهای بهره‌ور که در عمل در یکی از سازمان‌های صنعتی تجربه شده را می‌توان به شرح زیر بیان کرد:

•طراحی نظام نگهداری و تعمیرات فراگیر
•پیاده سازی نظام مدیریت کیفیت فراگیر

ت- استقرار نظام تحقیقات بهره‌وری: بهبود بهره‌وری بدون تحقیقات اصلاً معنی ندارد. برای استقرار چرخه بهبود بهره‌وری لازم است ذهنیت و مولفه‌های درگیر بهره‌وری دائماً مورد تحقیق علمی قرار گرفته و راهکارهای علمی به کار گرفته شود. با استقرار نظام تحقیقات بهره‌وری اهداف زیر تحقق می‌یابد:

•محصولات جدیدی برای واحدهای تولیدی طراحی می‌شود
•کیفیت تولیدات ارتقا می‌یابد
•هزینه‌های تولید با نوآوری به شدت کاهش می‌یابد
•مصرف انرژی بهینه می‌شود
•ضایعات تولیدی کاهش می‌یابد.

ث-توسعه منابع انسانی: توسعه منابع انسانی از طرق زیر به استقرار چرخه مدیریت بهبود بهره‌وری کمک می‌کند: 

•کارکنان با فلسفه و ماموریت سازمان آشنا می‌شوند
•کارکنان با کمی کردن کار آشنا خواهند شد
•شیوه حل مسئله را یاد می‌گیرند
•کاربرد تکنیک‌های بهره‌ور را می‌آموزند
•از فناوری اطلاعات در بهبود بهره‌وری کمک می‌گیرند.

ج-استقرار نظام مدیریت عملکرد: مدیریت عملکرد با نگرش جامع به عملکرد بهره‌وری سازمان همواره تصویر روشنی از بهره‌وری سازمان به دست می‌دهد. زمانی که بر فرآیند و عملکرد سازمان، مدیریت شود بهره‌وری و بهینه‌سازی آن تضمین شده، به بهبود چرخه مدیریت بهره‌وری از طرق زیر کمک خواهد شد:

•در منابع انسانی اصلاحات و بهبود ایجاد می‌کنند
•اهداف فردی و اهداف بهره‌وری سازمانی را یکی می‌کنند
•زمینه اصلاحات ساختار در بهره‌وری را فراهم می‌سازند
•فرآیند مسئله یابی مناسب در بهره‌وری در سازمان حاکم می‌شود
•از طریق تفاوت قائل شدن به افراد بهره‌ور و غیربهره‌ور انگیزه تولید می‌کند
•در بهره‌وری سازمانی ایجاد سینرژی می‌کند
•باورهای جدید نسبت به بهره‌وری سازمانی مطرح می‌سازد.

در پایان باید اشاره نمود که استقرار چرخه مدیریت بهبود بهره‌وری نیازمند عزم جدی بوده و در این راستا لازم است ساز و کارهای عملیاتی طراحی کرد و آنها را به کار گرفت. قبل از طراحی سازوکارها، آسیب شناسی وضعیت بهره‌وری سازمان‌ها، موجب می‌شود که سازوکارهای عملیاتی متناسب با شرایط سازمان‌ها طراحی گردد و برای بهبود بهره‌وری در سازمان‌ها می‌توان از راهکارهای عملی تجربه شده نظیر نهادینه کردن بهره‌وری در اندیشه، نهادینه کردن صرفه‌جویی، طراحی ساختارهای بهره‌ور، توسعه منابع انسانی، طراحی نظام تحقیقات بهره‌وری و استقرار مدیریت عملکرد کمک گرفت.

دکتر حسین ولی‌عیدی
عضو هیات علمی دانشگاه


ساعت درج خبر: ۲۳:۷
تاریخ: ۱۳۹۹/۰۳/۰۳
منبع :


نظرات: